مصطفى النوراني الاردبيلي
186
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
استفاده مىشود و از گلهاى آن بهصورت دم كرده و از تنطور گل آن بهعنوان مسكن استفاده مىشود . از برگهاى لهشده آن روى ورمها مىاندزند . « 1 » شوكة المباركه مشخصات : در كتب طب سنتى با نامهاى اشترغاز و شوكة المباركه و ريشه آن را زنجبيل العجم و زنجبيل الفارس آمده است . گياهى است علفى ، يك ساله كه ارتفاع آن 80 - 30 سانتىمتر و ساقه آن راست و به شكل منشور چند وجهى زاويهدار و پوشيده از كرك پشمى است . ريشه گياه شبيه ريشه گياه مولد انغوزه يا انجدان است و تلخ و تند مىباشد . اين گياه بومى جنوب اروپاست ، بخصوص در حاشيه مديترانه در باغهاى زيتون انتشار دارد . تكثير اين گياه از طريق كاشت بذر صورت مىگيرد . تركيبات شيميايى : طعم تلخ گياه مربوط به وجود مادهاى به نام كنيسين است . علاوه بر كنيسين در گياه كمى اسانس ، پتاسيم ، كلسيم ، منيزيم ، صمغ ، لعاب ، كمى تانن و انواع قندها به مقدار جزئى وجود دارد . در دانههاى اين گياه در حدود 25 درصد روغن قابل استخراج وجود دارد . خواص - كاربرد : چون برگهاى اين گياه تلخ است در برخى از كشورها براى آبجو از برگهاى اين گياه به جاى رازك استفاده مىكنند . بهصورت دمكرده يا جوشانده يا از طريق تقطير عرق گياه ،
--> ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 6 ، ص 44 .